Μιχάλης Λ. Λορεντζιάδης

MD, PhD, FISS

Επ.Καθηγητής, Γενικός Χειρουργός

Χειρουργικές τεχνικές

Η χειρουργική τον 20ο αιώνα οφελήθηκε σημαντικά απο την κατανόηση πολλών παραμέτρων που επιρρεάζουν μιά χειρουργική επέμβαση όπως, η γνώση της ομάδας αίματος και τεχνικές μετάγγισης, γνώση της δημιουργίας θρόμβων στο αίμα και χρήση αντιπηκτικών, η εξέλιξη των αντιβιοτικών στην καταπολέμηση λοιμώξεων και η εξέλιξη των αναλγητικών για την καταπολέμηση του πόνου. Σημαντική επίσης είναι η εξέλιξη στα χειρουργικά εργαλεία τα οποία εξελίσσονται παράλληλα με τη σύγχρονη τεχνολογία και τα οποία πλεον είναι προηγμένα και σχεδιασμένα με μεγάλη ακρίβεια. Συρραπτικά εργαλεία, εργαλεία καυτηρίασης, χειρουργικές ταινίες, κόλλες ακόμη και «φερμουάρ» χρησιμοποιούνται απο τους χειρουργούς με στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των ασθενών.

Με την εξέλιξη των απεικονιστικών μεθόδων, ακτινογραφίες, CAT scans και μαγνητικών εξετάσεων (MRI) η χειρουργική απέκτησε πολύτιμα διαγνωστικά εργαλεία. Κάποιες επεμβάσεις γίνονται σήμερα μέσα σε ειδικά διαμορφωμένες συσκευές MRI, επιτρέποντας στον χειρουργό να έχει ζωντανή εικόνα κατά τη διάρκεια της επέμβασης.

Οι τεχνικές υπερήχων, οι οποίες χρησιμοποιούν υψηλής συχνότητας ηχητικά κύματα, χρησιμοποιούνται στην διάσπαση πέτρας στα νεφρά, σε επεμβάσεις στον εγκέφαλο, σε απεικονιστικές εξετάσεις κατά την κύηση καθώς δεν θέτουν σε κίνδυνο το έμβρυο κ.α.

Η χρήση laser στην ιατρική, η οποία παράγει ενισχυμένο μονοχρωματικό κύμα φωτός σε μιά πολύ στενή, εστιασμένη ακτίνα, έχει γίνει ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο σε διάφορες επεμβάσεις, ειδικά δε στις επεμβάσεις στα μάτια.

Η συσκευή καρδιάς-πνεύμονα έκανε δυνατή την εγχείρηση ανοικτής καρδιάς, αναλαμβάνοντας τις λειτουργίες της κυκλοφορίας του αίματος και της αναπνοής κατά τη διάρκεια αυτών των επεμβάσεων. Αντίστοιχα άλλες τεχνικές έκαναν δυνατή την μεταμόσχευση οργάνων.

Το 1980, δημιουργήθηκε μιά νέα τάση, για λιγότερη επεμβατική χειρουργική, με λιγότερο χρόνο παραμονής στο νοσοκομείο και πιό ταχεία ανάρρωση των ασθενών.

Τύποι επεμβάσεων

Οι χειρουργικές επεμβάσεις κατηγοριοποιούνται με βάση το χρόνο, τον τύπο, το σκοπό, το σημείο επέμβασης, το βαθμό επεμβατικότητας και τέλος τα ειδικά εργαλεία.

Τύποι επεμβάσεων ανάλογα με το βαθμό επεμβατικότητας

Στις επεμβάσεις με μικρό βαθμό επεμβατικότητας, ενδοσκοπικές, γίνονται μικρές εξωτερικές τομές, απο τις οποίες εισέρχονται τα εργαλεία για την αντιμετώπιση της πάθησης του ασθενούς. Παράδειγμα τέτοιων επεμβάσεων είναι οι λαπαροσκοπικές επεμβάσεις και οι επεμβάσεις αγγειοπλαστικής. Αντίθετα, στις ανοιχτές επεμβάσεις ή λαπαρατομικές χρειάζεται να γίνει μεγαλύτερη τομή ώστε να επιτευχθεί η πρόσβαση στην περιοχή ενδιαφέροντος.

Τύποι επεμβάσεων ανάλογα με τη χρήση ειδικών εργαλείων

Η χειρουργική με laser περιλαμβάνει την πραγματοποίση τομών με χρήση laser αντί για τη χρήση χειρουργικού νυστεριού ή αντίστοιχου χειρουργικού εργαλείου. Η μικροχειρουργική, περιλαμβάνει τη χρήση μικροσκοπίου. Στην ρομποτική χειρουργική, γίνεται χρήση χειρουργικού ρομπότ, όπως το σύστημα Da Vinci, το οποίο ελέγχει τη χρήση των χειρουργικών εργαλείων σύμφωνα με την καθοδήγηση του χειρουργού.

Επιλογή τύπου επέμβασης

Η σύγχρονη τάση και οι εξελίξεις, όπως αναφέρθηκε πιό πάνω, είναι να πραγματοποιούνται επεμβάσεις με μικρό βαθμό επεμβατικότητας στις περισσότερες των περιπτώσεων.

Η λαπαροσκοπική επέμβαση αποτελεί μιά εξελιγμένη μέθοδο χειρουργικής τεχνικής κατά την οποία οι επεμβάσεις στην κοιλιά του ασθενούς, ο οποίος είναι υπό γενική αναισθησία, γίνονται από πολύ μικρές τομές πάχους 0,5εκ ως 1,5εκ . Η εικόνα των εσωτερικών οργάνων προβάλλεται σε μιά οθόνη από μιά κάμερα η οποία είναι ενσωματωμένη στο λαπαροσκόπιο(ένα λεπτό, φωτισμένο σωλήνα). Πλήθος επεμβάσεων μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά, όπως επεμβάσεις επιδιόρθωσης κήλης, αφαίρεσης χολής, γυναικολογικές επεμβάσεις ακόμη και σε περιπτώσεις επεμβάσεων για καρκίνο παχέος εντέρου.

Η λαπαροσκόπηση έχει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με την «ανοιχτή» μέθοδο:

  • Μικρότερη απώλεια αίματος, συνεπώς μικρότερη πιθανότητα μετάγγισης αίματος
  • Μικρή τομή, η οποία συνεπάγεται λιγότερο πόνο και μείωση του χρόνου ανάρρωσης
  • Μικρότερο χρόνο νοσηλείας και παραμονής στο νοσοκομείο
  • Μειωμένος κίνδυνος μετεγχειρητικών λοιμώξεων λόγω της μειωμένης έκθεσης των εσωτερικών οργάνων σε πιθανές εξωτερικές επιμολύνσεις

Η λαπαροσκόπηση όμως ΔΕΝ ενδείκνυται γιά κάποιες κατηγορίες ασθενών όπως:

  • Ασθενείς με συνοδό νόσο του αναπνευστικού συστήματος, καθώς η δημιουργία πνευμοπεριτοναίου (διοχέτευση CO2 στην περιτοναϊκή κοιλότητα) μπορεί να μην είναι ανεκτή απο τον ασθενή
  • Ασθενείς με διαταραχές της πήξης
  • Παρουσία ουλώδους ιστού από προηγούμενες επεμβάσεις στην περιοχή της κοιλιάς
  • Ασθενείς με πιθανή αιμορραγία στην κοιλιακή χώρα, οι οποίοι χειρουργούνται επειγόντως χωρίς δυνατότητα προηγούμενων απεικονιστικών εξετάσεων

Στις περιπτώσεις αυτές, ο χειρουργός χρησιμοποιεί την ανοικτή μέθοδο (λαπαρατομία) και πραγματοποιεί τομή μήκους χχχ εκ. στην κοιλιά του ασθενούς ώστε να μπορέσει να δώσει λύση στο πρόβλημα του ασθενούς. Είναι σημαντικό να τονίσουμε, ότι η λαπαροσκοπική μέθοδος είναι η μέθοδος την οποία τόσο ο ασθενής όσο και ο γιατρός έχουν σαν πρωταρχική μέθοδο λύσης του προβλήματος. Η εκτίμηση όμως των πλεονεκτημάτων και κινδύνων απο τη λαπαροσκοπική μέθοδο αποτελούν ευθύνη του χειρουργού και για αυτό το λόγο ο χειρουργός είναι εκείνος που πρέπει να πάρει την τελική απόφαση, ενημερώνοντας τον ασθενή ή τους συγγενείς του σε περίπτωση αδυναμίας του ασθενούς στη λήψη απόφασης.

Η ρομποτική χειρουργική είναι η εξέλιξη της ενδοσκοπικής χειρουργικής. Είναι μια ελάχιστα επεμβατική και ελάχιστα τραυματική χειρουργική μέθοδος η οποία θέτει στην διάθεση του χειρουργού εξαιρετικά λεπτά και εύκαμπτα εργαλεία που εκτελούν τις χειρουργικές κινήσεις με πρωτοποριακή ακρίβεια, μέσα από μικροσκοπικές τομές στο δέρμα του ασθενούς. Η Ρομποτική χειρουργική είναι η χειρουργική με τη χρήση ρομπότ. Συνδυάζει πλεονεκτήματα της ανοικτής μεθόδου με την λαπαροσκοπική, λόγω της δυνατότητας του ρομπότ να μιμείται τον ανθρώπινο καρπό και να πραγματοποιεί κινήσεις 360° και τη δυνατότητα στερεοσκοπικής όρασης μεγεθύνοντας μάλιστα την εικόνα 15 φορές. Το ρομπότ βέβαια δεν πραγματοποιεί επεμβάσεις, ο Χειρουργός είναι πάντα αυτός που χειρουργεί, το ρομπότ είναι ένα βοηθητικό τεχνικό μέσο που βελτιώνει χειρουργικές παραμέτρους και προάγει τις δυνατότητες της Λαπαροσκοπικής  Χειρουργικής.

.Στην ρομποτική χειρουργική, ο χειρουργός βρίσκεται μπροστά σε μια χειρουργική κονσόλα-Η/Υ, όπου βλέπει σε μια οθόνη το χειρουργικό πεδίο, τρισδιάστατο και μεγεθυσμένο, και πραγματοποιεί την επέμβαση κινώντας ειδικούς μοχλούς, που μοιάζουν με joysticks. Οι εντολές που δίνει ο χειρουργός μέσω τον μοχλών αυτών μεταφέρονται ψηφιακά, ταυτόχρονα και με θαυμαστή ακρίβεια, στους αρθρωτούς χειρουργικούς βραχίονες ενός ρομπότ, οι οποίοι εκτελούν τις κινήσεις στο χειρουργικό πεδίο. Οι κινήσεις των βραχιόνων του ρομπότ ελέγχονται 100% από τον χειρουργό, ο οποίος πρέπει να είναι ειδικά εκπαιδευμένος στη χρήση του ρομποτικού συστήματος.

Πολλές είναι οι επεμβάσεις που μπορεί να πραγματοποιηθούν με τη χρήση ρομπότ, με πιό διαδεδομένες αυτές των ουρολογικών επεμβάσεων και ειδικά της ριζικής προστατεκτομής.